De 5 overprikkelbaarheden van Dabrowski: jouw “te zijn” is geen probleem
Heb je ooit gehoord dat je te gevoelig bent? Te druk, te aanwezig, te ongeduldig, te kritisch, te dromerig, te veel? Dan wil je dit echt weten!
Psychiater Kazimierz Dabrowski dacht daar anders over. Hij onderzocht getalenteerde mensen en ontdekte iets wat de meesten van hen nooit hadden gehoord: hoe gevoeliger je bent, hoe intenser je de wereld ervaart en hoe groter je talent en ontwikkelingspotentieel op dat gebied.
Hij zag dit dus niet als een DSM stoornis. Geen idee of de labels in zijn tijd al bestonden.
Hij was super geïnteresseerd in getalenteerde mensen en hij ondervond o.a. dit: je bent gewoon zo fijntjes afgesteld. Ik zeg o.a. omdat hij een heel uitgebreid en complex theoretisch kader heeft, waar ik nu niet helemaal op in ga.
Wat mij betreft zouden alle snelle denkers deze info mogen kennen. Zodat je jezelf in een ander licht kan zien. Mijn doel is dan ook vooral om je van deze info op de hoogte te brengen en je zo anders naar je gevoeligheid te laten kijken. Niet als vervelend, maar juist als een talent dat aandacht mag krijgen en ontwikkelt mag worden.
Herken jij jezelf hierin? Download de gratis overzichts-PDF.
Wil je hier meer over horen?
In aflevering 26 van Breingenoten: dé Podcast bespreek ik de vijf gevoeligheden uitgebreid: wat ze zijn, hoe je ze bij jezelf herkent, en hoe je ze kunt gaan zien als kracht.
Wat zijn overprikkelbaarheden?
Dabrowski beschreef vijf manieren waarop mensen de wereld intenser ervaren dan anderen. Hij noemde dit overprikkelbaarheden (overexcitabilities), als aanduiding van een verhoogde gevoeligheid op dat gebied. Snelle denkers herkennen zich vaak in 3-5 van deze overgevoeligheden. Dit zijn ook vaak de mensen die zich hun hele leven net iets anders hebben gevoeld dan de rest.
De 5 overprikkelbaarheden
1. Intellectueel Een hongerige geest die nooit echt uitstaat. Altijd bezig, altijd verbanden leggen, altijd vragen stellen. Boekenverslinder. Internetspeurder. Kritisch en rechtvaardig ingesteld. Misschien zeggen ze: jij ziet ook altijd beren op de weg. Risico-analist. Je hebt misschien zelf al een keer het label ADHD of ASS gekregen. Maar je weet, als jij geïnteresseerd bent in iets, weet je binnen no time van de hoed en de rand en kan je anderen hier ook uitgebreid over vertellen.
2. Verbeeldend Groot voorstellingsvermogen, gebruik van metaforen, een levendig innerlijk leven. Origineel in denken en uitdrukken. Een heel groot associatief vermogen. Gevatte woord grappen en het gebruik van metaforen. Je kijkt vanuit het concept. Wat zit je toch te dromen? Luister je wel? Misschien heb je wel eens het label ADD of misschien Dyslexie gekregen? Dat zijn dingen die je misschien wel eens hoort. Jij ziet dingen voor je, kan je van alles in beelden, waardoor je super creatief bent en heel goed out of the box kan denken….er is no box.
3. Psychomotorisch Hoge energie, gedrevenheid, behoefte aan bewegen. Moeilijk stilzitten. Snel spreken. Enthousiasme dat soms groter is dan de ruimte toelaat. Een stuiterbal die anderen weet mee te nemen en te enthousiasmeren. Deze kennen we natuurlijk allemaal, hier zou je zomaar het label ADHD opgeplakt voor kunnen krijgen. Je bent super sterk in crisis waarschijnlijk, stapt als eerste naar voren, bent een leidende en enthousiasmerende kracht die een groep kan meenemen. Je bent sportief of lichamelijk erg sterk en pakt nieuwe sporten of andere fysieke uitdagingen razend snel op en blinkt er snel in uit.
4. Zintuiglijk Alles komt intenser binnen. Schoonheid raakt diep. Maar ook: geluiden, geuren, labels, stoffen, smaken. Dat kan heel vervelend zijn als iemand chips eet. Je krijgt te horen, stel je toch niet zo aan. Maar bij jou komt alles gewoon heel intens binnen. Als we daar een label op zouden moeten plakken zou dat misschien ASS of HSP kunnen zijn. Maar dat doen we natuurlijk niet, je snapt waarschijnlijk wel hoe ik dit bedoel. Het is namelijk een superkracht waardoor je meer dan ander kan genieten van de beauty van kringen op het water, een bloem, een gerecht of muziek. Dit maakt dat je een super gevoel voor esthethiek hebt wat je goed kan gebruiken bij het inrichten van echt anything, een ruimte, een poster, je kleding.
5. Emotioneel Diepe empathie, sterk hechten, intens meevoelen. Je voelt de sfeer in een ruimte nog voor iemand iets zegt. Bent vaak bezig met sfeerbeheer. Je ziet wanneer iemand iets anders zegt dan wat hij voelt. Grote pieken, diepe dalen. Clowntje huilt, clowntje lacht zeg ik wel eens. Mensen zouden tegen je kunnen zeggen, joh, wat ben je toch emotioneel. Jij huilt zo snel. Of wordt toch niet zo boos. Misschien is zelfs het label borderline wel eens genoemd. Je hebt gewoon zo’n groot empathisch en intuitief vermogen dat je in allerlei soorten werk heel mooi in kan zetten.
Gevoeligheid als potentieel, niet als probleem
En nu komt het grote geheim wat heel veel snelle denkers dus nog niet kennen: Dabrowski zag in zijn onderzoek dat de meest getalenteerde mensen die hij bestudeerde ook de meest gevoelige waren. Niet ondanks hun gevoeligheid, juist daardoor.
Dat betekent niet dat je er niets mee hoeft te doen. Talent moet ontwikkeld worden, je wordt niet geboren als getalenteerd toneelspeler of profvoetballer, iedereen moet oefenen. Maar de gevoeligheid zelf? Die is het startpunt, niet het probleem.
Dus in welke gevoeligheden herken jij jezelf? En zou je dat kunnen zien als je talent wat je verder mag gaan ontwikkelen? Ik love to talk about this. Dus mocht je hierover verder willen praten, plan dan gerust een vrijblijvend richtingsgesprek.
Ik herken mezelf in alle 5. Wil je meer weten: check hier meer info over mijn 1:1 begeleiding of over mijn verhaal.
#snelle denkers, hoogbegaafdheid, ADHD, HSP, neurodivergent, Dabrowski, overprikkelbaarheid, overexitabilities, gevoeligheid, coaching, werk, loopbaan
